Review: De ondraaglijke lichtheid van het bestaan

ondraaglijke lichtheid .JPGTitel: De ondraaglijke lichtheid van het bestaan
Auteur: Milan Kundera
Uitgeverij: Agathon
Jaar: 1992 (origineel uit 1984)
Pagina’s: 355

De ondraaglijke lichtheid van het bestaan beschrijft de geschiedenis van twee paren. De knappe Tereza is jaloers op de maîtresses van haar man Tomas. Dat komt tot uiting in haar dromen, die onvermijdelijk gaan over de dood. Ze weet dat ze Tomas langzamerhand tot last geworden is: ze maakt van alles een drama en kan de lichtheid en het genoegen van de liefde niet meer inzien.
Tomas wil op zijn beurt Tereza niet langer kwetsen, maar kan niet kiezen tussen zijn liefde voor zijn vrouw en zijn libertijnse neigingen. Sabina, vroeger Tomas’ favoriete minnares, deelt diens hang naar bevrijding; haar leven is een aaneenrijging geworden van verraad. Haar minnaar Franz begrijpt haar behoefte aan licht- en vrijheid niet. Hij blijft haar even toegewijd als de zaak van de revolutie.

Ik had dit boek ooit al eens gelezen en vond het één van de best geschreven boeken die ik ooit las. Dus heb ik het maar gekocht. Mijn schoonzus vroeg over wat het ging. Waarop ik antwoordde dat het gaat over een man die zijn vrouw constant bedriegt, ondanks dat hij van haar houdt. Dat was misschien iets te simplistisch uitgelegd. De plot zelf gaat inderdaad over het liefdesleven van de vier hoofdpersonages ten tijde van het communistisch regime, maar die plot wordt eerder gebruikt als kapstok om filosofische uiteenzettingen aan te hangen. Gelukkig wel altijd uiteenzettingen geschreven in zeer elegant proza, vol mooie quotes.

Concepten die worden uitgewerkt: Nietzsches idee van de eeuwige terugkeer, liefde, kitsch, de tegenstelling zwaarte en lichtheid, lichaam versus ziel, etc. De titel verwijst natuurlijk naar de tegenstelling lichtheid en zwaarte en ik geloof dat dit ook het belangrijkste thema van het boek is. Lichtheid wordt geïntroduceerd in het eerste deel en wordt door de filosoof Parmenides als iets positief gezien, terwijl het voor Beethoven de zwaarte was die als positief geschouwd kon worden. In het licht van dit contrast, wordt Nietzsches idee van de eeuwige terugkeer aanschouwd:

Zou elke seconde van ons leven zich oneindig herhalen, dan zijn we vastgenageld aan de eeuwigheid zoals Jezus Christus aan het kruis. Dat is een verschrikkelijk vooruitzicht. In de wereld van de eeuwige terugkeer rust op elke handeling het gewicht van een ondraaglijke verantwoordelijkheid. Daarom noemde Nietzsche de idee van de eeuwige terugkeer de zwaarste last (das schwerste Gewicht). Als de eeuwige terugkeer de zwaarste last is, kan ons leven tegen die achtergrond uitkomen in al zijn schitterende lichtheid.

Verder vind ik het best een romantisch boek. Het gaat grotendeels over liefde en seksualiteit. Tomas houdt van Tereza en zij houdt van hem. Maar Tomas houdt ook van seks met andere vrouwen. Zijn favoriete minnares is Sabina. Sabina heeft ook nog een andere minnaar Franz. Wanneer Franz zijn vrouw verlaat voor Sabina, vlucht zij weg omdat ze niets serieus wilt.

Over liefde wordt er gezegd:

Nooit heeft ze zich de vragen gesteld die mensenparen kwellen: houdt hij van me? Heeft hij ooit van iemand anders meer gehouden dan van mij? Houdt hij meer van mij dan ik van hem? Misschien dat al deze vragen naar liefde, die liefde meten, doorgronden, onderzoeken, verhoren, haar tegelijkertijd in de kiem smoren. Misschien zijn we juist daarom niet in staat liefde te geven, omdat we ernaar verlangen liefde te krijgen, dat wil zeggen dat we steeds iets (liefde) van de ander willen in plaats van hem te benaderen zonder eisen en niets anders te willen dan zijn aanwezigheid.

Ik hou van dit boek! Het is in mooi, verstaanbaar proza geschreven (of toch alleszins zo vertaald). Ik zou hier gerust elke zin kunnen quoten om aan te tonen hoe mooi dit boek is. Ik geef De ondraaglijke lichtheid van het bestaan vijf sterren.

Advertenties

Een gedachte over “Review: De ondraaglijke lichtheid van het bestaan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s