Review: Een jaar lang ja

een jaar lang jaTitel: Een jaar lang ja
Auteur: Shonda Rhimes
Uitgeverij: Cargo
Jaar: 2016 (origineel uit 2015)
Pagina’s: 281

Shonda Rhimes is de machtigste vrouw in Hollywood. Haar bejubelde series Grey’s Anatomy, Scandal en How to Get Away with Murder worden wereldwijd door miljoenen mensen bekeken. Maar verrassend genoeg is Shonda zeer introvert en heeft ze vaak last van paniekaanvallen. Ondanks al haar succes is ze extreem angstig als ze een interview of een speech moet houden. Het allerliefst blijft ze thuis, bij haar kinderen. Als ze op een dag zelfs een diner met president Obama wil afzeggen besluit ze het roer om te gooien. Ze moet van zichzelf een jaar lang JA zeggen tegen alles wat haar angstig maakt. 
Een jaar lang JA is een intiem, eerlijk en grappig verslag van een verrassend jaar waarin Shonda Rhimes eindelijk vol van het leven durft te genieten, en ze inspireert de lezer om dat ook te doen.

Ik ben niet de grootste believer in zelfhulpboeken. Ik weet eigenlijk ook niet of dit boek dan wel onder zelfhulpboek of onder autobiografie valt. Wel weet ik dat ik het prachtig vond en het op één dag heb uitgelezen. Ik had nog nooit van Shonda Rhimes gehoord. Blijkbaar is zij de schrijfster en producer van series als Grey’s Anatomy, Private Practice, Scandal en How to Get Away with Murder. Van al die series heb ik nog nooit een aflevering gezien. Enfin, ik weet dat ik de anatomie van McDreamy wel van dichterbij wil bekijken. Maar daar stopt het dan ook.

Anyway. Het boek is een soort van biografie. Shonda is blijkbaar een even introvert, paniekerig iemand als ikzelf. Mogelijk zelfs nog erger, want paniekaanvallen heb ik gelukkig nog nooit gehad. Wanneer haar oudere zus haar zegt: “Jij zegt nooit ergens ja tegen”, besluit ze het over een andere boeg te gooien. Vooral omdat ze beseft dat ze niet gelukkig is. Ze probeert meer ja te zeggen tegen dingen. Niet zo extreem als de film Yes Man (ook een aanrader trouwens). Maar toch. Ja zeggen.

Wat zo leuk is aan het boek is de humor die erin zit. Geweldige schrijfstijl ook, maar dat mag je dan wel verwachten van iemand die tv-series schrijft als beroep. En het zet je aan het denken. Ik ben nu niet meteen van plan om tegen alles ja te gaan zeggen. Deels omdat ik niet zo’n doener als haar ben. Deels omdat ik ook gewoon best gelukkig ben met mijn leven. Dus ik hoef niet per se grote veranderingen. Al zou het vooral op werkgebied wel interessant zijn moest ik meer opportuniteiten benutten, ondanks mijn angst publiekelijk af te gaan.

Shonda Rhimes heeft over veel aspecten van het leven een mening. Eigenlijk gaat elk hoofdstuk over een bepaald aspect aan de hand van een ‘ja’ die ze geeft. Komen aan bod: ja tegen de zon (waarmee ze volgens mij de spotlight bedoelt), ja tegen de waarheid, ja tegen de witte vlag in de moederoorlog, ja tegen alleen maar spelen en geen werk, ja tegen mijn lichaam, ja tegen lid van de club worden, ja, dank u (accepteren van complimenten), ja tegen langer ja, ja tegen nee, ja tegen lastige gesprekken, ja tegen mensen, ja tegen helemaal losgaan, ja tegen wie ik ben, ja tegen mooi.

Ik word binnenkort voor het eerst mama en vond het hoofdstuk over moederschap interessant. Daarover heeft ze haar meningen klaar.

Moeder zijn is geen baan.
Hou op met dingen naar me te gooien.
Het spijt me, maar dat is het niet.
Ik vind het een belediging voor het moederschap om moeder zijn een baan te noemen.
Het is wie iemand is.
Het is wie ik ben.
Een baan kun je opzeggen. Ik kan niet ontslag nemen als moeder. Ik ben voorgoed moeder. Moeders hebben geen snipperdagen, moeders gaan nooit met vakantie. Moeder zijn herdefinieert ons, vindt ons opnieuw uit, breekt ons af en bouwt ons weer op. Moeder zijn confronteert ons met onszelf als kind, met onze eigen moeder als mens, met onze diepste angst voor wie we eigenlijk zijn. Moeder zijn vergt van ons dat we weten wat we doen, anders verpesten we het leven van een ander mens voorgoed. Moeder zijn rukt ons hart uit ons lijf, maakt het vast aan onze kleine mensjes en stuurt het zo de wereld in, voorgoed gegijzeld.
Als dat allemaal op mijn werk gebeurde, had ik al vijftig keer ontslag genomen.

Dat vind ik mooi geschreven. Maar er zijn ook hilarische passages in dit hoofdstuk. Ze heeft het onder meer over perfecte ouderraadmoeders die zelf brownies bakken voor op school en perfecte vlechtjes maken en zelf versieringen knutselen met een lijmpistool. Maar evengoed over puinhoopmoeders die het maar net redden. Of carrièrevrouwen. Conclusie: er is niet één perfecte manier om mama te zijn. Of je nu thuisblijft of gaat werken, iedereen doet het op haar manier en dat is oké.

Ze praat over haar strijd met overtollige kilo’s:

Ik nam een trainer in dienst. En ontsloeg hem meteen weer, omdat hij zei: “Niets smaakt zo lekker als dun voelt!” Hij trakteert me op een cliché. Hij trakteert me op een cliché, op een parmantige, neerbuigende toon. “Niets smaakt zo lekker als dun voelt!” Wie zegt dat tegen een dikke vrouw? Serieus? WIE ZEGT DAT? Want a) je hebt duidelijk nog nooit geroosterde spareribs gegeten en b) hou je stomme kop.

Hilarisch. Maar ook hier maakt ze een punt. Ze zegt dat iedereen voor zichzelf beslist welke maat ze willen hebben en hoe hun lichaam eruit ziet. Iedereen heeft het recht zichzelf graag te zien in welke maat dan ook. Dik zijn is niet erg. Maar het is wel belangrijk dat je je goed in je vel voelt. Amen!

Ze praat over ras. Over diversiteit. Ergens is er een stukje waarin ze een award wint en ze wil weten waarom. Het komt erop neer dat ze, als vrouw en Afro-Amerikaanse, het glazen plafond van de industrie had doorbroken. Waarop ze zegt:

Ik ben geboren met een prachtige vagina en een schitterende bruine huid. Daarvoor heb ik zelf niets gedaan.

Ik besef dat ik hier misschien nogal veel quotes heb aangehaald. Ik wil daar alleen maar mee aantonen wat voor een grappig, eerlijk en doordacht boek dit is. Ik geef Een jaar lang ja vijf sterren!

Advertenties

Review: De Wangs vs. de wereld

de wangs vs. de wereldTitel: De Wangs vs. de wereld
Auteur: Jade Chang
Uitgeverij: Signatuur
Jaar: 2017 (origineel uit 2016)
Pagina’s: 441

Charles Wang is kwaad op Amerika. Als immigrant en stronteigenwijze zakenman met een klein hartje heeft hij een zeer succesvol cosmetica-imperium opgebouwd. Maar door de crisis is hij opeens alles kwijt. Vanaf nu is het de Wangs versus de wereld. Wat volgt is een hectische road trip met zijn zoon Andrew die graag stand-upcomedian wil worden, zijn jongste dochter Grace die geobsedeerd een styleblog bijhoudt en zijn tweede vrouw Barbra. Ze rijden van Bel Air naar upstate New York waar zijn oudste dochter Saina, de kunstwereld ontvluchte it-girl, woont. Charles moet kiezen tussen de oude en de nieuwe wereld, tussen alles achterlaten en zijn droom om in China opnieuw te beginnen. Als hij daar het land van zijn voorouders terug kan claimen komt alles goed, denkt hij. 

Dit boek had ik meegenomen tijdens mijn laatste bibliotheekbezoek. De cover zag er vrolijk uit en ik had al wel eens van dit boek gehoord. De Wangs vs. de wereld gaat over het najagen van de American Dream, erin slagen succesvol te worden, en dan door de economische crisis alles opnieuw kwijt te spelen. Het boek gaat ook over familie en herkomst.

Pater familias is Charles Wang. Hij stamt af van een rijke familie uit China die daar moest vluchten voor de Japanners en daarna terecht kwam in Taiwan. Charles immigreerde uiteindelijk naar Amerika en wist daar al snel een cosmetica-imperium uit de grond te stampen. Iets waarmee hij stinkend rijk werd. Zijn drie kinderen, Grace, Andrew en Saina zijn dan ook nooit anders gewoon geweest dan geld te hebben. Toch is het deels ook Charles’ eigen grootheidswaanzin en ego die hem en zijn familie ten onder doen gaan.

“En toen gebeurde het. De dodelijke zwakke plek. Emotie kwam het plaatje binnengeslopen. J. Marshall Weymouth bezorgde Charles het gevoel dat hij klein was, alsof hij niet op zijn drieëndertigste zijn eerste miljoen had verdiend, alsof er geen vlammend roodharige was die Saoirse heette en die op oproep beschikbaar was, alsof hij niet uit Taiwan was vertrokken met alleen een ureumpijpleiding, en voor zichzelf toevallig de beste vrouw-en-kindercombo had geregeld. Bezorgde Charles het gevoel alsof duizenden jaren Chinese cultuur niet op konden tegen een paar generaties boetvaardige nullen die dachten dat je met één enkele daad van met thee doordrenkte rebellie een natie kon kronen. Nullen die er trots op waren om als bijnaam een gevleugelde parasiet te hebben. Klote-WASP’s.

“Prima,” zei Charles. “Ik sta persoonlijk garant.”

En zo speelde hij alles kwijt. Zijn huis, zijn auto’s, zijn bedrijven, zijn verworven respect… Toch was het ook niet alleen zijn schuld. Tijdens de economische crisis verloren veel mensen kapitaal. Het is tegen deze achtergrond van crisis en de eerste verkiezingscampagne van Obama dat heel het verhaal zich afspeelt.

De familie bestaat natuurlijk uit meerdere leden. Elk kort hoofdstuk wordt verteld vanuit een ander vertelperspectief. De titel van het hoofdstuk geeft de locatie weer. Zo kun je volgen tijdens de road trip die Charles, zijn tweede vrouw Barbra, en de twee jongste kinderen Grace en Andrew maken. Zelfs de auto waarin ze de road trip door Amerika maken heeft twee hoofdstukjes als verteller. De familie rijdt van Los Angeles naar New York, waar oudste dochter Saina verblijft. Ze doen dat in een oude auto uit de jaren ’80.

In het algemeen zit er te weinig diepgang in dit boek. Ik merkte dit in meerde aspecten. De personages zouden beter kunnen worden uitgewerkt. Er zou meer aandacht gegeven kunnen worden aan wat het betekent Aziatisch Amerikaans te zijn. De geschiedenis van China zou meer aan bod mogen komen. De proza zelf zou beter mogen zijn. Dit alles maakte dat ik me met niemand van de personages verbonden voelde. Dat is voor mij niet altijd een vereiste aan een goede roman, maar dan zou het op zijn minst mooi geschreven mogen zijn. Zelfs daar schoot het boek in mijn ogen soms tekort.

Ik vond dit boek oké. Maar ik snap niet van waar alle lovende reacties vol superlatieven vandaan komen.Want zo goed was het nou ook weer niet. Misschien moet je Aziatisch of Amerikaans of een mengeling daarvan zijn om de humor van dit boek te snappen. Ik geef De Wangs vs. de wereld drie sterren.

 

 

 

Review: Lunar Park

lunar parkTitel: Lunar Park
Auteur: Bret Easton Ellis
Uitgeverij: Anthos
Jaar: 2005
Pagina’s: 381

Stel je eens voor dat, terwijl je nog studeert, je eerste boek een enorme bestseller wordt en je in een klap wereldberoemd en rijk bent. Je onuitstaanbare vader is net overleden en je verdrinkt in een zee van drank, drugs en kwaadsprekerij. Stel je eens voor dat je een tweede kans zou krijgen, zoals de hoofdpersoon Bret Easton Ellis in deze roman overkomt.
Hij is nu getrouwd met de moeder van zijn zoon die hij eerder niet erkende. Ze wonen in een burgerlijke buitenwijk en daar begint Ellis’ nieuwe leven. Er gebeuren vreemde dingen: met Halloween vangt Ellis een glimp op van het hoofdpersonage uit American Psycho; hij ziet de auto van zijn overleden vader rijden en er is iets geks aan de hand met het knuffelbeest van zijn stiefdochter. Tel daar recente moorden en mysterieuze verdwijningen bij op en je kunt je voorstellen dat het hem de allergrootste moeite kost om zijn familie en zichzelf tegen gekte te beschermen, hoewel zijn vrouw, hun therapeut en de politie hem verzekeren dat zijn bange gevoelens voortkomen uit zijn drugs- en drankmisbruik en zijn extreme egoïsme.

Lunar Park is een beetje een creepy boek. Ik las al eerder American Psycho van Bret Easton Ellis, wat een veel gewelddadiger boek is maar toch pakken minder griezelig. Of anders ligt het aan mijn zwangerschap dat ik minder spanning kan verdragen dan anders. Wie weet.

Je moet als schrijver lef hebben om het hoofdpersonage in je boek naar jezelf te vernoemen en vervolgens je boek te starten met een soort karaktermoord op jezelf door het drank- en drugsmisbruik tijdens je carrière te omschrijven. Natuurlijk doe je het verhaal zo wel als zijnde autobiografisch overkomen, wat waarschijnlijk ook de bedoeling was. Anderzijds kom je als een narcistische zak over. Toch is de Bret Easton Ellis in het boek slechts een personage dat geteisterd wordt door zijn verleden en zijn literaire creaties. Want hoewel de eerste – laat ons zeggen – dertig pagina’s vermoedelijk wel deels autobiografisch zijn (al weet ik niet of hij echt ZO VEEL drugs heeft gebruikt), is er nergens iets terug te vinden over een huwelijk tussen Bret Easton Ellis met actrice Jayne Dennis. Over Jayne Dennis is zelfs helemaal niets terug te vinden. Wat Bret Easton Ellis dan weer verstopt met verwijzingen naar wel bestaande sterren zoals daar zijn Keanu Reaves en David Duchovny. Maar als Jayne Dennis niet bestaat, kan het leven dat Bret Easton Ellis in dit boek beschrijft ook niet hebben bestaan. Wat maakt dat het dan toch allemaal fictie is!

Het personage Bret Easton Ellis is pas drie maanden getrouwd met Jayne, de moeder van zijn zoon, en wil nu al vreemdgaan met één van zijn studentes en is al terug aan het sukkelen met zijn drugsverslaving. Het was dus al bergaf aan het gaan met hem voor het beroerde halloweenfeestje dat hij geeft en waarna alles ontplooit in een horrorverhaal: een bezeten speelgoedvogel van zijn dochter, een huis waarin een poltergeist zit, zijn overleden vader die komt spoken,… Al weet ik niet of de echte horror in deze spookelementen zit, of eerder in het materialistische, oppervlakkige wereldje in de suburbs dat Ellis beschrijft. Bijvoorbeeld kinderen die even zwaar aan de medicatie zitten als hun ouders.

Toch is het goed en mooi geschreven. Bret Eason Ellis heeft dan ook genoeg romans geschreven om een zeker level van professionaliteit te behalen. Ik vond het zeker wel een entertainend boek. Dit boek is meer een horrorverhaal met scifi elementen dan een gewelddadige thriller zoals bijvoorbeeld American Psycho dat was. Stephen King zou een inspiratie zijn geweest, maar ik moet wel toegeven dat Stephen King beter is in het genre.

Aan de grond van dit boek ligt misschien wel de band tussen zonen en vaders, wat toch wat meer inhoud geeft aan dit verhaal. Verder is het een mengeling tussen een wannabe autobiografie en een horrorverhaal. Ik vond het wel goed, maar nu ook weer niet wauw. Ik geef Lunar Park drie sterren.

 

 

 

Review: Onder de vulkaan

onder de vulkaanTitel: Onder de vulkaan
Auteur: Malcolm Lowry
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar: 1984 (origineel uit 1947)
Pagina’s: 427

Geoffrey Firmin, gewezen consul, eenenveertig jaar, verslaafd aan tequila en mescal; Hugh Firmin, journalist, negenentwintig jaar, gewezen partizaan in de Spaanse Burgeroorlog, halfbroer van de consul; Yvonne, gewezen vrouw van de consul, gewezen wonderkind van de film – allen ‘gewezen’, allen ‘ex’, nu voortbestaand in een soort vacuüm, overheerst door de twee – niet ‘gewezen’ vulkanen, de Popocatepeti en de Ixtaccihuati. De roman speelt in Quauhnahuac, Mexico. Het is Allerzielen, 1939, de Dag der Doden, een fiesta, een dag van rouw en kerkhoven, maar ook van kermis en dronkenschap. 

Dit was het tweede boek dat ik dit jaar uitlas. Onder de vulkaan staat eveneens op mijn reading bucket list. Toch las ik de laatste pagina uit met een gevoel van ‘wat heb ik nu in godsnaam juist gelezen?!’ Ik herinner mij nog wel vanuit mijn gevolgde literatuurvakken dat dat gevoel nu net eigen is aan de modernistische stroming waartoe dit boek duidelijk behoort. Denk maar aan andere schrijvers zoals Joyce, Faulkner, Woolf, enz. Er zijn duidelijke modernistische elementen terug te vinden in Onder de vulkaan. Zo is er geen traditionele betrouwbare verteller te bespeuren, maar wordt er veel met stream of consciousness verteld vanuit het perspectief van een dronkelap. Echt veel verhaal zit er ook niet in. Eigenlijk is er meer introspectie in het gevoelsleven van onze drie hoofdpersonages dan dat er echt ‘verhaal’ is.

De roman speelt zich af in Mexico in het jaar 1938 op de Dag der Doden en gaat over Geoffrey Firmin, een Britse ex-consul die sterk bezig is zichzelf dood te drinken. De helft van de tijd is het niet duidelijk wanneer iets echt gebeurt of wanneer de consul aan het hallucineren is van een teveel aan drank. Daarenboven heb je de stream-of-consciousstijl (vanuit het standpunt van een alcoholist) en je snapt wel waarom ik niet altijd mee was.

Ik heb ondertussen op het internet al teruggevonden dat dit boek deels auto-biografisch is en de auteur is zelf ook gestorven aan te veel drank. Zo zie je maar.

Het is wel mooi geschreven, maar daar houdt het dan ook op. Elke zin alleen is een mooie zin, maar plak die zinnen samen en het is niet zo dat je een samenhangende tekst of verhaallijn krijgt. Dat is ongetwijfeld deel van de charme van dit boek, maar ik vond het vooral frustrerend. Geef me dan toch maar meer traditionele romans met een alwetend verteller.

Onder de vulkaan zal ongetwijfeld zijn charme hebben en ik snap wel dat het als klassieker wordt beschouwd, maar het kon mij echt niet bekoren. Ik geef het twee sterren.

 

Review: Het Rosie project

het rosie project.jpgTitel: Het Rosie project
Auteur: Graeme Simsion
Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff
Jaar: 2013
Pagina’s: 330

De autistische Don Tillman doceert genetica aan de universiteit. Hij is superintelligent, kan geweldig koken en is op zoek naar een vrouw. Door zijn sociale onhandigheid is hij echter nooit verder gekomen dan een eerste date. Met behulp van een zestien pagina’s tellende vragenlijst hoopt hij zijn perfecte partner te vinden. 
Dan komt Rosie Jarman in zijn leven: verre van perfect, maar wel intelligent en mooi. En ze is ook op zoek naar haar biologische vader – een zoektocht waarbij Don haar misschien zou kunnen helpen.

Het Rosie project is een boek dat al lang uit is en waar al veel over geschreven is geweest in boekenblogland. Ik had het echter nog niet gelezen, maar toen ik in de plaatselijke bibliotheek kwam en dit boek zag liggen, besloot ik het een kans te geven. Ik had zin in een feelgoodroman en die heb ik bij deze ook gelezen. En wat heb ik ervan genoten! Het Rosie project bevat de nodige portie humor en romantiek.

Hoofdpersonage is professor genetica Don Tillman. Hij is nooit gediagnosticeerd geweest met het syndroom van Asperger, hoewel hij duidelijk veel kenmerken vertoont: een strikt tijdsschema dat hij rigoureus opvolgt, een afkeer van fysiek contact, zijn onvermogen grapjes of sarcasme te snappen of andere sociale conventies te volgen,… Het boek begint ook met Don die een lezing over het syndroom van Asperger moet geven. Zelfs wanneer hij hierover met een zaal vol autistische jongeren en hun ouders discussieert, komt hij niet tot het besef dat hij zelf weleens kan lijden aan dit syndroom (voor zover je hier van ‘lijden’ moet spreken). Al stel ik mij hier wel de vraag hoe zo’n intellectuele man er zelf niet kan opkomen dat hij een vorm van autisme heeft. Suspension of disbelief dan maar.

Grappige anekdote uit Dons lezing over autisme:

Een vrouw achter in het lokaal stak haar hand op. Ik was nu helemaal gericht op de discussie en maakte een kleine sociale blunder, die ik snel corrigeerde. “De dikke vrouw – vrouw met overgewicht – achterin?”

Auwch!

Wat ik ook knap vond, is hoe de auteur niet compleet overdreven heeft met Rain Man toestanden van het autistische hoofdpersonage. Oké, hij heeft niet veel empathisch vermogen en dat maakt hem mogelijk een beetje anders dan anderen. En hij heeft het talent om heel snel alle mogelijke cocktailrecepten te onthouden en zo indruk te maken als barman. Maar hij kan geen danspasjes uitvoeren op ritme, wat voor plaatsvervangende schaamte zorgt tijdens een dansscène. Hij is professor, maar verder nu niet echt een compleet genie. Ik heb zelf weinig ervaring met autisme, maar volgens mij was het wel mooi omschreven in dit verhaal met ik-verteller.

Don heeft een al bij al gelukkig leven. Hij is sportief, slim, heeft een goede carrière, twee goede vrienden, kookt graag,… Toch zoekt hij een levenspartner. Daten liep in het verleden echter vaak slecht af voor hem, door zijn onvermogen tot tact en sociale normen. Als oplossing voor het ‘Echtgenote Probleem’ komt hij met een vragenlijst van zestien pagina’s om op voorhand de geschikte vrouwen eruit te filteren. Enerzijds een beetje grof om vrouwen af te schrijven simpelweg omdat ze roken, bepaalde voedselvoorkeuren hebben, te vroeg of te laat op afspraken komen, sieraden en make-up dragen,… Anderzijds is dit concept niet anders dan de vragenlijsten die de wetenschappers van het tv-programma Blind Getrouwd gebruiken. Dan ontmoet Don Rosie die op zoek is naar haar biologische vader. Hiermee kan hij haar wel helpen. Zo start het ‘Vader Project’.

Verder is het boek helaas wel een opeenstapeling van clichés. Meestal vond ik het nergens storend. Het is een verhaal van opposites attract, en eigenlijk een beetje van het stereotiepe personage de ‘manic pixie dream girl’. Tegenover Dons weloverwogen, geordende leventje, staat Rosie met haar je m’en fou-gehalte. Het einde voel je al van mijlenver aankomen. Al blijft het gek dat een man met autisme zijn autistische trekken zo snel aan de kant kan schuiven, simpelweg omdat hij verliefd is.

Geen literair hoogstandje, maar wel een vermakelijk boek dat ik veel mensen kan aanraden om te lezen. Ik geef Het Rosie project vier sterren.

Review: Duizend schitterende zonnen

duizend schitterende zonnen.jpgTitel: Duizend schitterende zonnen
Auteur: Khaled Hosseini
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar: 2007
Pagina’s: 387

De ongeschoolde Mariam is vijftien wanneer ze wordt uitgehuwelijkt aan de dertig jaar oudere schoenverkoper Rasheed in Kabul. Jaren later moet zij de beeldschone en slimme Laila naast zich dulden, die door Rasheed na een raketaanval uit het puin is gered. Rasheed neemt Laila in huis in de hoop dat zij hem de zoon zal schenken die Mariam hem niet kan geven. In eerste instantie overheersen tussen de twee vrouwen gevoelens van achterdocht en jaloezie, maar door de tirannieke houding van Rasheed ontstaat er langzamerhand een innige vriendschap. Samen zetten Mariam en Laila alles op alles om te overleven in de eindeloze oorlog van Afghanistan, die voor hen ook binnenshuis woedt.

Dit boek gaat over twee vrouwen, Mariam en Laila. Mariam krijgt van kinds af aan van haar alleenstaande moeder te horen dat ze een buitenechtelijk kind is en dat ze ongewenst is door haar vader. Toch komt haar rijke vader haar wekelijks opzoeken. Hij brengt dan cadeautjes mee en lijkt heel liefdevol te zijn. Mariam gelooft dan ook niets van wat haar moeder haar vertelt. Ze verkiest haar vader boven haar moeder. Tot de dag dat ze van huis wegloopt om bij haar vader en broers en zussen te gaan wonen. Ze is niet welkom in de chique villa en als ze terneergeslagen terug thuis komt bij haar moeder, blijkt die zich te hebben opgehangen uit verdriet. Haar vader weet uiteindelijk niet beter dan haar uit te huwelijken aan Rasheed, een agressieve, oudere man. Een lot waar Mariam zich redelijk goed mee weet te verzoenen door de jaren heen. Totdat Laila erbij komt als tweede vrouw.

Laila is het totaal omgekeerde van Mariam. Ze is jonger en knapper. Ze is opgevoed door twee hoog opgeleide ouders. Ze is vrij geëmancipeerd voor een Afghaans meisje te zijn en heeft thuis altijd veel vrijheid gekregen. Totdat haar ouders omkomen in een raketaanval. Rasheed redt haar uit het puin en zij accepteert zijn huwelijksaanzoek, vooral omdat ze weet dat ze zwanger is van haar eerste jeugdliefje, Tariq, die in bomaanslagen vermist is geraakt.

Oorspronkelijk heerst er een zekere vijandigheid tussen de twee vrouwen. Maar al snel slaat deze om in een mooie vriendschap. Mariam is in de eerste plaats wat bitter. Mariam heeft nooit kinderen gebaard, terwijl ze dat wel heel graag wou, en haar man Rasheed hoopt dat Laila hem wel een zoon kan schenken. Laila krijgt twee kinderen, wat vermoedelijk eerst wel wat steekt bij Mariam, zeker wanneer Rasheed Laila als prinsesje behandelt en Mariam mishandelt. Maar het is wel knap hoe een mannelijk auteur de kinderwens van de meeste vrouwen zo kenmerkend op papier heeft gezet. En Rasheed begint al snel beide vrouwen even slecht te behandelen.

Rasheed volgt het typische denkbeeld van de Taliban. Vrouwen moeten boerka’s dragen; vrouwen zijn minderwaardig; vrouwen mogen mishandeld worden als ze niet luisteren. Ik hoop oprecht dat niet alle mannen in Afghanistan zo denken. Het blijft voor mij als westerse vrouw, toch opmerkelijk hoe slecht vrouwen nog behandeld worden. Oké, hier zijn ook nog ongelijkheden qua loon enz., maar in Afghanistan worden vrouwen als handelswaar bekeken en hebben ze geen rechten. Schrijnende toestanden!

Dit boek geeft ook de geschiedenis van de oorlog in Afghanistan goed weer. Het toont aan dat de spelers misschien veranderen, maar het is en blijft oorlog, voor welk doel dan ook. En er gaan altijd burgerlevens aan kapot. Toch wordt er nergens een duidelijke politieke mening gegeven. Er wordt op een relatief neutrale manier de geschiedenis van het land gegeven. Een geschiedenis die wel duidelijk maakt wat een hel het daar moet zijn. Maar nergens worden er echt een expliciet politiek oordeel geveld.

Prachtig boek! Ik heb er zelfs bij moeten huilen. Voor mij was de hele conflictsituatie in Afghanistan nooit iets dat me echt interesseerde, hoe cru dat ook mag klinken. Ik zag wel de nieuwsberichten op het nieuws over de oorlog daar en de vele vluchtelingen, maar stond er verder nooit bij stil. Dit boek schetst eigenlijk de hele (of toch een groot deel) geschiedenis hiervan en geeft een menselijker beeld eraan. Zeker omdat het vanuit twee vrouwelijke personages wordt verteld. Ik geef Duizend schitterende zonnen vijf sterren.

 

Review: De verborgen geschiedenis

de verborgen geschiedenis.jpgTitel: De verborgen geschiedenis
Auteur: Donna Tartt
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar: 2002 (origineel uit 1992)
Pagina’s: 608

De verborgen geschiedenis is het eerste boek dat ik in 2018 uitlas. Ik sta heel wat achter met recensies. De afgelopen maanden heb ik nog wel een paar boeken uitgelezen waar ik nog niets heb over gepost. Ik probeer nu nog snel een inhaalbeweging te doen met recensies. Maar nieuw jaar, nieuwe start, of zoiets. De verborgen geschiedenis was echt een goed boek! Terwijl ik van het andere boek van Donna Tartt dat ik reeds las, namelijk The Goldfinch, niet overtuigd was.

De verborgen geschiedenis gaat over een groep jongeren die samen het college Grieks volgen. Geobsedeerd met het idee van een bacchanaal mee te maken, proberen ze een dionysische roes op te wekken. Ze geraken zo in extase dat ze een moord plegen. Om die moord te verbergen, vermoorden ze iemand van hun eigen groep die dreigde te klikken. Daarna is de plot gelijkaardig aan Dostojewski’s Misdaad en Straf, zijnde, ze hebben een groot schuldgevoel en worden gek.

De proloog van dit boek begint meteen met de moord. Meer specifiek met deze zin:

De sneeuw in de bergen begon te smelten en Bunny was al weken dood voordat we de ernst van onze situatie begonnen in te zien.

Dat is dus geen spoiler. Bijgevolg is er ook geen sprake van een whodunnit. Je moet je niet afvragen of er gemoord gaat worden. Je weet vanaf pagina één dat er doden vallen. Wat je je wel afvraagt is ‘waarom’. En daar wordt het eerste deel op teruggeblikt, totdat we opnieuw bij de scene in het ravijn aankomen. Het tweede deel toont hoe de daders proberen om te gaan met hun schuldgevoel.

De personages in dit boek zijn eigenlijk typische arrogante tieners. Ze komen uit een rijk milieu en studeren aan een elitaire universiteit, waar ze zich dan nog extra onderscheiden van de rest door Grieks te volgen onder leiding van de charismatische professor Julian Morrow, die uit principe elk jaar slechts een vijftal studenten toelaat tot zijn colleges. Volgende mensen maken deel uit van deze kliek: Henry Winter, Bunny Corcoran, Francis Abernathy en de tweeling Charles en Camilla Macaulay. De verteller is Richard Papen, die op zijn negentiende naar Hampden College in New England gaat om daar te gaan studeren. Hij is oorspronkelijk van Californië waar zijn vader een tankstation heeft en zijn moeder als telefoniste werkt. Hij haat het daar en smacht naar verandering en probeert een nieuwe geschiedenis voor zichzelf te schrijven. Vandaar waarschijnlijk ook dat hij het leven van de vijf studenten Grieks zo romantiseert en dat hij liegt over zijn eigen verleden. Hij is een grote meeloper met hen. En dat is zijn grootste fout. Iets wat hij gaandeweg zelf ook lijkt te beseffen. Maar welke tiener zoekt nu niet naar een gevoel van samenhorigheid?!

Eens had het me aangesproken dat onze daad ten minste een band schiep tussen ons; we waren geen gewone vrienden, maar vrienden tot de dood ons zou scheiden. Die gedachte was mijn enige troost geweest in de tijd na Bunny’s dood. Nu werd ik misselijk van het idee, de wetenschap dat er geen ontsnapping mogelijk was. Ik zat met hen opgescheept, met hen allemaal, voorgoed.

Heel het boek speelt zich af op de campus van een universiteit. Donna Tartt onderschat haar lezers ook niet. Ze gebruikt moeilijke citaten in Latijn en Grieks, speelt met concepten uit de Griekse Oudheid, laat filosofische concepten aan bod komen enz. De proza is zeer rijkelijk en mooi, maar soms een beetje moeilijk. Ik hield er wel van.

Ik vond dit echt een geweldig boek. De geprivilegieerde personages zouden me in het echte leven waarschijnlijk ontzettend storen, met hun overmatig drank- en drugsgebruik, hun fake maniertjes, hun incestueuze verhoudingen, hun gebruik van Grieks in dagdagelijkse conversaties,… Maar ik snap dat als beïnvloedbare tiener dit de droom kan zijn, om opgenomen te worden in dit selecte gezelschap.

De verborgen geschiedenis is eigenlijk simpelweg een campusroman, maar wordt toch volledig terecht als moderne klassieker beschouwd. Het gaat over een groepje elitaire studenten die een vreselijk misdrijf begaan en daar mee moeten leren leven. Het thema is dus het verlies van kinderlijke onschuld. Ik vind dat dit boek als verplichte lectuur gegeven moet worden in literatuurstudies. Ik geef het vijf sterren.